“The roof of my house is covered in solar panels.
When I’m home, I’m a pretty green fellow.”

Bill McKibben

☀️ Dit artikel bevat een samenwerking met Centraal Beheer.

Kan zo’n oud huis energieneutraal worden?

Wij hopen van wel. Toen ons nieuwe huis (gebouwd in 1917) op ons pad kwam zagen we ons kans schoon. Alles moest aangepakt worden. Er was geen isolatie, geen centrale verwarming, geen ventilatie en geen vaatwasser.

Vooral dat laatste is een groot probleem voor mij.

Dus? Dus Billy en ik besloten om een lang gekoesterde droom werkelijkheid te maken: we gaan ons huis verduurzamen, van het gas af én proberen om energieneutraal te worden.

Maar is dat wel mogelijk, in een huis uit 1917? Weet je – met een beetje naïviteit lijkt alles mogelijk.

Inmiddels zijn we al een heel eind met de verbouwing (we verhuizen over een maand) en zijn de meeste ingrepen uitgevoerd. In dit artikel leg ik uit wat we hebben gedaan.

Wellicht inspireert het je om zelf ook gezellig aan de slag te gaan. 🌱

In mijn nieuwe huis

Het begint bij de energievoorziening

Je kunt alleen energieneutraal worden als je zelf je energie opwekt. Ons project begon dus bij ons dak.

  • De eerste vraag was: “Hoeveel zonnepanelen kunnen we kwijt?”
  • En de tweede vraag: “Hoeveel kunnen we hiermee opwekken en kunnen we hiervan leven?”

Bij de zonnepanelen afdeling van Centraal Beheer zagen ze de uitdaging wel zitten. Er kwam een expert op bezoek om de boel te inventariseren. Waar andere bedrijven niet verder kwamen dan ”misschien passen er zes panelen op je dak” (hoe dan?!), merkte ik hier echt een gedeelde passie voor verduurzamen.

Mijn insteek: ”Kijk, we willen zo dicht bij ‘nul op de meter’ komen als mogelijk, dus dat dak moet zo vol mogelijk!”

Er werd goed meegedacht, en voor we het wisten lagen er maarliefst 10 high performance panelen op ons dak met een piekvermogen van 10x 370Wp en binnen hangt een compacte omvormer. Op de zonnepanelen zit een vermogensgarantie gegeven van 25 jaar en op de omvormer zit 12 jaar fabrieksgarantie.

Plus, ik kreeg toegang tot een mooie app die ik nu te vaak check.

Maar leuk is het wel.


De omvormer werd opgehangen boven onze octopus – ons WTW ventilatiesysteem.

De verwachting is dat we zo’n 3.100 kWh per jaar kunnen opwekken. Een gemiddeld gasloos huishouden verbruikt zo’n 6.000 kWh per jaar. Maar wij verbruiken historisch gezien ongeveer de helft van het gemiddelde gebruik in Nederland (we zitten graag met een kleedje op de bank en de verwarming wat lager).

De ervaring zal het leren, maar ik denk dat we bést in de buurt van die 3.000 kWh kunnen komen. En om dat voor elkaar te krijgen hebben we flink wat stappen gezet in huis. Want we zullen véél zuiniger met energie om moeten gaan als we energieneutraal willen worden!

1. We hebben behoorlijk geïsoleerd

Het begint allemaal met goed isoleren en luchtdicht maken van de woning. We zijn dus flink aan de slag gegaan en hebben hierbij het advies voor een energieneutrale woning aangehouden van Milieu Centraal.

Een deel hebben we zelf gedaan, andere onderdelen hebben we laten doen door onze aannemer.

De isolerende waarde van een isolatiemateriaal wordt uitgedrukt in de R-waarde. Hoe hoger, hoe beter. De isolatie in ons huis is nu beter dan – of gelijk aan – isolatie in moderne nieuwbouwwoningen.

Isolatie

Isolatieplaten tegen onze gevel.

Ik heb me laten inspireren door de Passief Huis standaard, hoewel er natuurlijk flinke beperkingen waren in ons pand (en budget). Toch hebben we echt een hoop kunnen doen.

Dit zijn de stappen die wij hebben gezet:

  • Het dak is geïsoleerd met 22 cm glaswol, afgewerkt met klimaatfolie (R-waarde van 6 in schuine daken en 8,85 in platte dak).
  • De buitengevels voor en achter zijn geïsoleerd met 12 cm PIR platen (R 5,45).
  • De vloer in de woonkamer is geïsoleerd met gemiddeld 20 cm schuimbeton (R 2) met daarop PIR isolatieplaten van 9 cm (R 4). Samen komt dit uit op een R-waarde van 6 of meer op sommige diepere plekken.
  • De beglazing in de vier zolderramen is vervangen door A++ isolatieglas.
  • De beglazing in de woonkamer is grotendeels vervangen door A+++ tripel glas (een deel gebeurt later).
  • De kozijnen op de eerste etage worden later vervangen door kozijnen met A+++ tripel glas.

Doordat ons huis nu zo goed geïsoleerd is, zal de temperatuur binnen stabieler blijven en is er minder energie nodig om de woning op temperatuur te houden.

2. Na isoleren komt ventileren

Als je alle kieren en gaten dichtmaakt dan ontstaat er een ongezonde situatie. Er moet natuurlijk wel verse lucht binnen komen!

Het voordeel aan ventileren is dat de lucht gezonder wordt. Het nadeel is dat er veel energie verloren gaat door al die ventilatieroosters. Hierdoor moet je uiteindelijk meer stoken én ontstaan er oncomfortabele luchtstromen in huis.

De oplossing? Een ventilatiesysteem met warmteterugwinning (WTW).

Hoe dat werkt? De WTW unit zuigt vuile lucht af in de vochtige ruimtes (keuken, badkamer, toilet). De warmte wordt overgedragen via een warmtewisselaar. Vervolgens wordt er via een ander kanaal verse buitenlucht aangezogen. Die lucht gaat langs een filter en wordt vervolgens opgewarmd in de warmtewisselaar.

WTW ventilatie

Deze schone, voorverwarmde lucht wordt ingeblazen in de woonkamer en de slaapkamers. Dit systeem heeft een rendement van 99,7%. Dat betekent dus dat er nauwelijks warmte verloren gaat.

Hij staat altijd zachtjes aan, om een goede luchtkwaliteit te garanderen. Maar zodra er veel vocht wordt geproduceerd (in de badkamer of de keuken), of de CO2 sensor in de woonkamer merkt dat de luchtkwaliteit daalt (doordat er mensen op visite zijn bijvoorbeeld) dan zet hij automatisch een tandje bij.

Op die manier bespaart het systeem elektriciteit en draait het nooit harder dan nodig.

De lucht die wordt ingeblazen in de leefruimtes heeft standaard een temperatuur van zo’n 19 graden. En in tegenstelling tot wat veel mensen denken – het is geen enkel probleem om ramen of tuindeuren open te zetten.

In de zomer wordt de warmtewisselaar overgeslagen. Dan trekken we dus vooral na zonsondergang de koelere buitenlucht naar binnen, zodat het langer comfortabel blijft in huis.

3. We halen warmte uit het doucheputje

Onder onze badkamer is een afvoer met warmteterugwinning geïnstalleerd. Deze douche WTW wint tot 65% van de warmte die verloren gaat in het putje terug. Deze warmte wordt overgedragen aan het koude water dat naar de douchekraan loopt.

De thermostaatkraan past zich aan op de nieuwe temperatuur, en wij besparen een berg energie.

4. De warmtepomp doet het zware werk

De vloerverwarming (en -koeling) wordt binnenkort aangestuurd door een lucht-water warmtepomp van 7,5 kWh. Deze unit haalt warmte uit de buitenlucht (ook als het hard vriest!) en brengt dit over op onze vloerverwarming en de boiler – met een gemiddeld rendement van 300-500%!

Binnen komt een apparaat (zo groot als een CV ketel) en een boiler. Buiten komt een ventilator, vergelijkbaar met die van een airco unit.

We verwarmen (en koelen) alleen de woonkamer en keuken met de warmtepomp. We hebben deze keuze gemaakt omdat we bijna nooit stoken in slaapkamers. Bovendien zijn deze ruimtes geweldig geïsoleerd én wordt er constant voorverwarmde lucht in geblazen. Het houdt de hele installatie eenvoudiger en bovendien goedkoper.

5. Simpele installaties doen de rest

Verder gebruiken we in het huis onafhankelijke, simpele zuinige systemen zodat we zoveel mogelijk wooncomfort uit onze opgewekte zonne-energie kunnen halen.

  • We koken op inductie. Dat is op zichzelf al een stuk zuiniger dan gas, omdat het rendement veel hoger is. Bij koken op gas gaat er veel energie verloren als warmte die naast de pan stroomt.
  • De badkamer wordt verwarmt met simpele elektrische vloerverwarming. Dit is minder zuinig, maar de badkamer is volledig inpandig (geen buitenmuren en geen ramen). Dus al het warmteverlies komt in het huis terecht. We zetten deze verwarming op timers en verwachten dat hij niet vaak hoeft bij te springen.
  • Onze slaapkamer krijgt een airco unit. Moderne airco’s zijn onwijs zuinige lucht-lucht warmtepompen. Dat wil zeggen dat ze niet alleen kunnen koelen, maar ook zuinig kunnen verwarmen. Dus áls we boven moeten verwarmen (of koelen) dan beginnen we hier, omdat dit net zo zuinig is als de warmtepomp.
  • Voor de rest werken we met elektrische radiators met thermostaat en eventueel ventilators voor verkoeling. Zo kunnen we de temperatuur indien nodig per ruimte beïnvloeden. Dit installeren we pas als het nodig is, we proberen het huis eerst een winter uit.
  • Mogelijk hang ik bij mijn werkplek een infrarood paneel zodat ik op een slimme manier alleen mezelf verwarm, in plaats van de hele ruimte.

We zullen een en ander moeten uitproberen de komende maanden. Maar ik verwacht dat we een heel eind kunnen komen met de stroom die we opwekken.

6. We houden ons gedrag in de gaten

Je kunt je huis nog zo duurzaam renoveren, uiteindelijk bepaalt je gedrag voor een groot deel hoeveel energie je verbruikt. Zoals ik al zei, we vinden het heerlijk om met kleedjes op de bank te zitten. En ik verwacht dat we dit blijven doen. Hierdoor kan de verwarming gerust een graad (of meer) lager.

Daarbij vind ik het niet nodig dat het hele huis ‘op temperatuur’ is. Ik ben het gewend om in oude huizen te wonen. Als de woonkamer warm is, vind ik dat voldoende. De gang mag frisser zijn, net als de slaapkamers. Als er behoefte is aan warmte, zet ik op dat moment een kacheltje aan.

Zonnepanelen

Daarnaast gaan we ons best doen om zoveel mogelijk zonnestroom zelf te gebruiken. Dat betekent dat we de wasmachine, vaatwasser en warmtepomp bij voorkeur overdag aanzetten wanneer de zon schijnt. Dat wordt steeds lonender naarmate de salderingsregeling de komende jaren langzaam wordt afgebouwd.

Leven van onze zonnestroom

Eén ding is zeker, ik zal de komende maanden een hoop leren over wonen zonder gas. De zonnepanelen wekken in ieder geval al stroom op, nu is het aan ons om ons best te doen om binnen deze marge te blijven.

zonnepanelen op ons dak

En lukt het echt niet om dit voor elkaar te krijgen? Dan kunnen we het benodigde verschil overbruggen door wind- of zonnedelen aan te schaffen. Maar uiteindelijk is het natuurlijk véél leuker om te leven van de energie van ons eigen dak. 😊

Heb je ook interesse in het gemak van de zonnepanelen via Centraal Beheer? Bezoek dan zeker hun website, plan een een gratis en vrijblijvend adviesgesprek in en kijk of het op jouw dak zinvol is om zonnepanelen te plaatsen. ☀️

Ontdek hoe je snel positiever in het leven komt te staan ☀️

Volg onbeperkt compacte cursussen, stappenplannen, video-meditaties en meer. Start vandaag jouw opwaartse spiraal. 🌱

Begin nu met 46% korting

Zo blijf je lekker positief ☀️

Ontvang ook iedere maandag gratis tips om je leven steeds leuker te maken. Ruim 150.000 mensen zijn al lid!

Goed om te weten
Je ontvangt elke maandagochtend versgelegde inspiratie en af en toe een extra update. Je kunt je altijd uitschrijven. Door op de knop te drukken ga je ermee akkoord dat we je gegevens met zorg en liefde verwerken volgens onze privacyverklaring. 💛