Te groot, te druk, te complex

Het is makkelijk om te denken dat je weet hoe het allemaal zit. Je kijkt het journaal, je leest de krant, je bent op de hoogte. Je weet wat er speelt.

Daarnaast ben je nieuwsgierig. Misschien lees je boeken over maatschappelijke vraagstukken, over wetenschap en techniek. Je bezoekt af en toe een museum, je kijkt een documentaire, je praat erover met de mensen in je leven.

Al deze dingen maken je wijzer, ruimdenkender, slimmer. Ze brengen je meer in verbinding met de realiteit, met ‘dat wat is’.

En toch heb je geen flauw benul. Net als de rest van de wereld.

De wereld is te complex om te begrijpen

Zeven miljard mensen. En het worden er iedere dag meer. Om je een beeld te geven: daar kun je 412.000 Ziggo Domes mee vullen. Dat zijn een hoop mensen. Met een hoop plannen, dromen en ideeën.

Toen mijn ouders geboren werden, telde de aarde zo’n drie miljard mensen. Dat was letterlijk een hele andere wereld. Niet alleen zijn er nu meer dan twee keer zoveel mensen, een steeds groter deel van deze mensen is met elkaar verbonden via telefoons en het internet.

Het enorme aantal mensen op aarde en de razendsnelle technologische ontwikkeling zet alle verwachtingen op zijn kop. Het is – op hele brede trends na – nauwelijks mogelijk om te voorspellen hoe de wereld er over 20 jaar uit zal zien. Laat staan over 50.

De wereld werkt vaak anders dan je denkt

Laatst sprak ik met iemand die een ontzettend negatief beeld koestert rondom Afrika. Hij was ervan overtuigd dat het volledige continent is verwikkeld in oorlog (we lijken voor het gemak vaak te vergeten dat Afrika enorm is). Dat slechts een héél klein deel van de mensen naar school kan, een telefoon bezit of überhaupt iets anders ervaart dan ellende en absolute armoede.

De cijfers zeggen echter precies het tegenovergestelde. Armoede vermindert, Afrika sluit zich aan op het netwerk, er is vooruitgang. Niet iedereen in Afrika gaat dood van de honger, en nee, niet iedereen heeft Ebola.

Het nieuws geeft ons echter het idee dat de situatie in Afrika heel simpel is. Wat we zien is ellende, dus denken we aan ellende. En regelmatig als ik het journaal heb gezien vraag ik me af: Niets over China? Niets over India? Beide landen herbergen meer dan een miljard mensen. Daar moeten toch dingen gebeurd zijn?

Hoe ga je om met een complexe wereld?

Het uitgangspunt is beseffen dat je niet echt weet hoe de wereld in elkaar steekt. Zelfs Einstein wist het niet (alhoewel hij dichter in de buurt kwam dan de meeste mensen). Zodra jij de werking van de wereld of de samenleving denkt te kunnen bevatten in een mensenbrein, dan ben je onze mooie aarde waarschijnlijk ontzettend aan het versimpelen. Je weet bijvoorbeeld nooit precies hoe de internationale conflicten in elkaar steken, want je hebt nooit alle informatie.

En daarbij: datgene waarover je je buigt – onze aarde – is een klein, blauw stofdeeltje in een melkwegstelsel dat zó groot is dat je het nauwelijks kunt bevatten. En er zijn miljarden van zulke sterrenstelsels. Ga er maar aan staan.

Toch leren we steeds meer over hoe de aarde werkt. Dankzij een ontwikkeling genaamd Big Data – waarbij computers werken met enorme hoeveelheden informatie in plaats van kleine peilingen – leren we meer over onze wereld. Gecombineerd met onderzoek en steeds intelligentere computers worden steeds meer dingen duidelijk.

Maar zelfs als we superslimme computers hebben die ons precies kunnen uitleggen hoe de boel in elkaar zit, dan nog zullen we voorlopig niet echt begrijpen hoe het allemaal in elkaar steekt. Het heelal is een grote, ingewikkelde plek. We kunnen de komende decennia waarschijnlijk niet genoeg supercomputers maken om het allemaal uit te pluizen.

Hoe houd je een open mind?

Het leven is leuker als je je niet vastbijt in één wereldbeeld. De wereld verandert razendsnel, dus zou je beeld van de wereld hetzelfde moeten doen. Hoe houd je een open mind?

  • Blijf nederig. Weet dat je nooit alles zult weten, en dat er dus altijd gaten in je kennis zijn.
  • Blijf nieuwsgierig, blijf leren, blijf verkennen. Hoe meer je weet, des te rijker je kennis over de wereld is en des te dichter je bij de realiteit komt.
  • Sta open voor andere denkbeelden, voor dingen die haaks staan op wat jij gelooft. Niet omdat je moet overstappen van overtuiging, maar omdat je overal iets van kunt leren. Vaak heb je namelijk ongelijk. Als het je doel is om dichter bij de realiteit te komen, dan moet je open staan voor deze mogelijkheid.
  • Besef dat alles wat jij weet slechts een soort willekeurige greep is uit alles wat er te weten valt.
  • Besef dat je de wijsheid niet in pacht hebt. En besef dat niemand dat heeft.
  • Staaf je overtuigingen over het leven, de wereld en het heelal bij onderzoek. Hoe dichter je overtuigingen aansluiten bij de realiteit, des te dichter je leeft bij de waarheid.
  • Leg je er bij neer dat je nooit helemaal zult begrijpen hoe alles werkt. Wat waar is, wat er gaat gebeuren. Maar gebruik gereedschappen die je hierbij kunnen helpen (zoals Google en het internet in het algemeen).

De wereld is te ingewikkeld om helemaal te begrijpen. Dat klinkt misschien vervelend, maar het is nooit anders geweest. En het zal nog een hele tijd duren voordat het anders wordt.

Wil je eens zien hoe je wereldbeeld binnen een paar minuten op zijn kop gezet kan worden door echte data? Bekijk dan eens wat meer video’s van Hans Rosling. Mooi spul.

En deze video is ook leuk om je gedachten op hol te brengen. Ik weet wat je denkt: mind = blown.

Ontvang gratis tips om je leven leuker te maken!

Maak elke week steeds leuker met mijn gezellige maandagmorgen nieuwsbrief! Ruim 140.000 mensen gingen je voor! 😁

Goed om te weten
Je ontvangt elke maandagochtend versgelegde inspiratie en af en toe een extra update. Je kunt je altijd uitschrijven. Door op de knop te drukken ga je ermee akkoord dat we je gegevens met zorg en liefde verwerken volgens onze privacyverklaring. 💛