“Climate change does not respect border;
it does not respect who you are –
rich and poor, small and big.
Therefore, this is what we call ‘global challenges,’
which require global solidarity.”

Ban Ki-moon

Klimaatverandering is overweldigend groot

Ja – en hoe meer je je erin verdiept, des te sterker het gevoel je bekruipt dat het allemaal zinloos is. Want ooit was je dolgelukkig met je LED lampen en je wasmachine met A-label. Maar nu besef je dat we er nog lang niet zijn – en dat besef werkt ontmoedigend.

En dat is logisch – ik ben zelf ook al meerdere malen door deze cyclus gegaan. Het ene moment voel ik me hoopvol en sterk, het andere moment lijkt het allemaal zinloos.

En daar wil ik het met je over hebben. Want er is maar één manier waarop we klimaatverandering daadwerkelijk beangstigend maken – en dat is door het bijltje erbij neer te gooien.

Je zorgen over klimaatverandering vormen je sterkste gereedschap. En het is belangrijk dat je je zorgen omzet in krachtige actie. De transitie naar een duurzame samenleving wordt niet gevoed door zonnepanelen of windmolens. Nee.

De energietransitie wordt gevoed door menselijk verlangen en enthousiasme.

Zodra wij opgeven, is de boel opgegeven. Positief blijven en stappen blijven zetten – dat is het meest belangrijk. De energietransitie wordt aangedreven door menselijke energie.

Het is onze verantwoordelijkheid richting onze nakomelingen om hoop te beoefenen. Zélfs als het voelt als ijdele hoop. Zélfs als we voelen dat de ellende ons boven de pet gaat. Zélfs als diersoorten uitsterven, de alpen groen worden en de zeespiegel blijft stijgen.

Zolang wij onze energie hoog houden komen we vooruit.

Oké – maar hoe blijf ik dan positief?

De weg van hier naar een daadwerkelijke ecologische beschaving is lang. Het is een lange, donkere tunnel en er is voorlopig nog geen licht te bekennen. Het verduurzamen van onze samenlevingen en het omgaan met de gevolgen van de rotzooi die we hebben gemaakt is de grootste uitdaging waar onze soort ooit voor heeft gestaan.

Maar er zijn een hoop redenen om hoopvol en positief te zijn.

  1. Het bewustzijn dringt steeds verder en dieper door bij meer mensen en in meer bedrijven, overheden en organisaties.
  2. De kennis over de schade die we hebben aangericht – en de manieren om het te beperken of te herstellen – groeit exponentieel.
  3. De technologie die we nodig hebben om de transitie te maken wordt met de dag effectiever en goedkoper.
  4. Wetgeving en verdragen worden elk jaar strenger en doeltreffender.
  5. Angst, ontkenning en misverstanden worden stap voor stap omgezet in actie.
  6. Er wordt meer geprotesteerd en overheden en bedrijven worden strenger in de gaten gehouden.
  7. Bedrijven beginnen in te zien dat het business as usual tijdperk ten einde komt, en beginnen hun verdienmodellen aan te passen.
  8. Steeds meer mensen komen op het punt dat ze de zorgen niet langer kunnen verdragen, en voelen dat ze iets moeten doen.

Toen ik opgroeide stond het internet nog in de kinderschoenen. Er waren geen mobiele telefoons, nauwelijks windmolens, geen zonnepanelen, nauwelijks recycling, er waren loodzware telefoongidsen en alle auto’s reden op fossiele brandstof. In het nieuws werd niet gesproken over klimaatverandering maar over het gat in de ozonlaag.

Een paar decennia verder staat de wereld er compleet anders bij.

Ik vermeld dit niet om te benadrukken dat ik me erg oud voel sinds ik de dertig ben gepasseerd. Maar om aan te geven dat de wereld erg snel verandert. Dit tempo is de afgelopen jaren alleen maar versneld en zal verder blijven versnellen.

Technologie verandert in een rap tempo, maar het went snel. Hierdoor hebben we altijd het gevoel dat er weinig gebeurt. Maar er gebeurt ontzettend veel. Het verandert in exponentieel tempo. En deze veranderingen bewegen steeds sterker richting duurzaamheid.

Gaat deze verandering snel genoeg? Wel voor sommige dingen, niet voor andere dingen. Zo zal het altijd zijn. En dit is een belangrijk punt dat we moeten leren accepteren: de Aarde is voorgoed veranderd. Het zal nooit meer worden zoals het was – het zal anders worden. Minder wenselijk op veel fronten, veel beter op een hoop andere fronten.

De toekomst is altijd onzeker

Wat de toekomst zal brengen is lastig te voorspellen, zeker met de rappe ontwikkelingen die we als samenleving doormaken. Maar het is duidelijk dat de nabije toekomst in het teken zal staan van verduurzaming van de energievoorziening, gevolgd door het verduurzamen van alle productieketens en het opruimen en herstellen van de schade die is aangericht.

En zelfs als we vanaf nu perfect handelen zal het niet meer worden zoals het was. Dat is hoe het is – dat is de realiteit waarin we leven. Daar kunnen we voor wegrennen, maar we kunnen het ook omarmen als ons uitgangspunt. Want elke stap die we zetten – elk jaar dat we de veranderingen eerder doorvoeren – helpt ons uit die lange tunnel komen in een iets mooiere wereld.

En ik denk dat het essentieel is dat we ons niet verliezen in alle dingen die achter ons liggen. Het is belangrijk dat we vooruit kijken en bedenken wat voor samenleving we voor onze achterkleinkinderen willen achterlaten. Dat we een stip aan de horizon zetten en daar samen naartoe bewegen met positiviteit en een pragmatische kijk op de situatie.

Bijvoorbeeld, een samenleving die:

  • Ecologie beschermt, verrijkt en optimaliseert voor het behoud en floreren van leven.
  • Technologie gebruikt om levenskwaliteit te verbeteren voor mensen én alle andere aardbewoners.
  • Gelijke rechten respecteert voor alle mensen, en rechten toekent aan onze mede aardingen.
  • Inziet dat geluk niet schuilt in eindeloze consumptie, maar in het vinden van voldoening door bij te dragen.
  • Zijn jeugd opleidt om echte problemen op te lossen, zoals ongelijkheid, armoede, honger, ecologische schade, gebrek aan educatie etc.
  • Werkt om mensen (naast hun professionele ontwikkeling) vooruit te helpen in hun persoonlijke groei, zodat er ruimte ontstaat voor meer vertrouwen, rust, liefde en compassie in onze samenlevingen.

Als je weet waar je naartoe beweegt, kun je elke dag opnieuw een kleine stap zetten in die richting. Want we weten allemaal hoe dit werkt: door zelf te veranderen voed je de verandering die je wilt zien in de wereld.

Oké – dus?

Dus het is heel simpel: blijf stappen zetten totdat we uit die tunnel komen. Gewoon doorgaan, positief blijven – stoïcijns blijven bewegen tot we er zijn – tot de transitie voltooid is.

De ellende zal nog een tijdje doorgaan. Maar hoe verder we komen, des te meer deze koers begint af te buigen. En hoe sneller we handelen (hoe sneller jij handelt), des te eerder de nieuwsberichten zullen veranderen.

Zodat we in 2040 hopelijk worden geconfronteerd met nieuwskoppen als:

  • Stijging oceanen neemt minder snel toe dan verwacht.
  • Sneeuw keert terug op Kilimanjaro en andere hooggebergtes.
  • Vanwege de aanplant van honderden miljarden bomen in de afgelopen decennia heerst er dit jaar voor het eerst geen droogte in Azië.
  • Hoe deze technologie ontwikkeld voor onze Maan en Mars kolonies ons hielp klimaatverandering te beperken.
  • Dankzij slimme technologie en hard werk is deze week het opruimen van de plastic soep succesvol afgerond na tientallen jaren.
  • Bio-diversiteit neemt voor het eerst sinds eeuwen toe.
  • Nederlandse huishoudens stoten dit jaar voor het eerst geen CO2 uit.
  • Hoe honderdduizenden CO2 scrubbers de 20ste eeuw uit de lucht zuiveren.
  • Doorbraak in ontziltingtechnologie maakt einde aan waterschaarste.

Als we nu doen wat ons te doen staat kunnen we dit soort goed-nieuws-headlines verwachten over enkele decennia. Volg de stip aan de horizon, simpel.

Het bijltje erbij neergooien heeft geen zin. Nog lang niet. Als je je overweldigd voelt – prima. Maak het dan weer klein voor jezelf.

  • Verander je levensstijl.
  • Normaliseer nieuw gedrag.
  • Verspreid je stip aan de horizon, je droom voor een nieuwe toekomst.
  • Gebruik je stemkracht zowel politiek, activistisch als economisch.
  • Laat je niet ontmoedigen. De weg is lang, maar alles staat op het spel.
  • Gebruik negatief nieuws als uitgangspunt, niet als reden om op te geven.
  • Verwácht meer negatief nieuws – de situatie gaat eerst veel slechter worden voordat het beter wordt.
  • Werk stoïcijns richting de positieve nieuwskoppen in 2040 en laat je niet meeslepen door de ellende die is veroorzaakt door ons gedrag uit het verleden. We schrijven nu een nieuw verhaal.

We gaan dit doen – dat is duidelijk. Hoe het zal uitpakken, dat is aan ons. En hoe beter wij ons enthousiasme vasthouden, hoe harder we duwen, hoe meer we bijdragen – des te mooier het eindresultaat waarschijnlijk zal zijn.

We kunnen dit. Het is een flinke uitdaging. Maar weet je – onze soort houdt wel van een uitdaging. Sterker nog – onder druk steken we vaak de koppen bij elkaar en krijgen we de meest indrukwekkende dingen voor elkaar.

De transitie is geen sprint maar een marathon. Dus hold your spirits high, want de weg is lang, uitdagend en interessant. Kom op adem tussendoor, verlies jezelf niet in de ellende. Blijf duwen totdat we er zijn.

Het is geen alles of niets, het is een kwestie van doen, zien wat er gebeurt en aanpassen waar nodig. Je bent niet alleen – we doen dit met z’n allen.

Dus laten we stappen zetten. Bedankt voor alles wat je doet en bedankt voor alle vooruitgang die je nog gaat boeken. 💛

Verder lezen?

Goed plan.

Ontvang gratis tips om je leven leuker te maken!

Maak elke week steeds leuker met mijn gezellige maandagmorgen nieuwsbrief! Ruim 140.000 mensen gingen je voor! 😁

Goed om te weten
Je ontvangt elke maandagochtend versgelegde inspiratie en af en toe een extra update. Je kunt je altijd uitschrijven. Door op de knop te drukken ga je ermee akkoord dat we je gegevens met zorg en liefde verwerken volgens onze privacyverklaring. 💛