We willen allemaal het juiste doen

We doen allemaal graag het juiste. En dat is niet altijd makkelijk. Het goede doen heeft namelijk een aantal problemen:

  • Je weet nooit precies wat ‘goed’ of ‘fout’ is.
  • In je poging om het ‘goede’ te doen, doe je soms dingen die je eigenlijk ‘fout’ vindt.
  • Omdat je niet kunt checken of je dingen ‘goed of fout’ doet – en omdat het leven continu verandert – raak je soms gefrustreerd en gestrest.

Een aantal jaar begon ik mezelf te verdiepen in de staat van de wereld. In de enorme impact die mensen hebben op de ecologie, en hoe naar dat allemaal is. Het maakte me droevig en een beetje boos. En ik besloot stappen te zetten.

Ja, er kwamen zonnepanelen. Er kwam biologisch eten. Er kwam gezeur tegen de mensen om me heen. Er kwam recycling, een duurzame bank, ecologische schoonmaakmiddelen. Er werd bijna geen vlees meer gegeten en er werden honderden bomen geplant.

Ik nam het leven vrij serieus en vond dat mijn kijk op de wereld de juiste was. Ik voelde me soms moreel verheven. Vooral in het bijzijn van mensen die in mijn ogen ‘foute’ dingen deden. Die zich er allemaal weinig van aantrokken.

En dat is nooit een goede positie om je in te bevinden. Ik besefte dat ik op het verkeerde spoor zat. Waarom? Omdat deze moraliteit een illusie is.

Er is geen goed of slecht, er is alleen causaal verband

Goed of slecht bestaan niet. Er is alleen dat wat is, en dat wat werkt gezien de doelen die je wilt bereiken.

Dat was me destijds niet ontgaan. Ik zette de stappen waarvan ik had geleerd dat ze werkten. Als je een duurzame samenleving nastreeft, dan werkt het om zonnepanelen op je dak te leggen. Je wekt duurzaam energie op en je ben minder geld kwijt. Dus dat is ‘goed’ in het licht van dat doel. Minder of geen vlees eten werkt ook, en minder zooi kopen werkt ook.

Wat minder goed werkt is andere mensen wijzen op hun gebreken. Of jezelf ‘boven’ anderen stellen omdat je vindt dat jij beter leeft.

Dat is niet alleen arrogant en best walgelijk – het is simpelweg onverstandig. Het innemen van een morele positie maakt je niet alleen zo inflexibel als blok beton, het drijft je ook weg bij de realiteit. Terwijl dat juist hetgeen is dat je probeert te veranderen.

Nadelen van wapperen met de morele vlag

Moraliteit is een menselijke uitvinding. En hoewel het vaak lijkt alsof ons idee van ‘goed’ en ‘fout’ de wereld vooruit helpt, is het juist vaak ons morele besef dat ons vastzet in onze ontwikkeling.

  • Iedereen doet het juiste, gezien zijn of haar model van de wereld. Dat geldt voor jou, voor mij en voor Kim Jong-un.
  • Afhankelijk van jouw doelen en jouw visie voor de toekomst maak je keuzes over wat werkt en wat niet werkt. Al snel bestempel je dit als ‘goed’ en ‘fout’, terwijl die stempels nergens voor nodig zijn. Goed en fout maken alles juist ingewikkeld.
  • Iets wat je nu als ‘goed’ bestempelt kan uiteindelijk ‘fout’ uitpakken.
  • Iets wat je altijd hebt gezien als ‘fout’ kan uiteindelijk de beste manier zijn om iets ‘goeds’ voor elkaar te krijgen.
  • Stempels jagen mensen tegen je in het harnas. Zelfs mensen die dezelfde visie op het leven of voor de toekomst hebben. Door je te richten op het resultaat – niet de methode – kun je meer mensen met je mee krijgen.

Oorzaak-gevolg staat los van wat ‘goed’ of ‘fout’ is. Is het fout dat we CO2 in de lucht pompen en zo het klimaat veranderen? Ik zou zeggen: het is onwenselijk gezien de toekomst die de meesten van ons voor ogen hebben. Dus is het slim om iets te doen dat een onwenselijke toekomst afwendt en een wenselijke toekomst voortbrengt.

We kunnen gezien ons doel beter geen CO2 in de lucht pompen (en het eruit halen), zodat we een wenselijk resultaat krijgen. Dat staat vast. De morele lading er omheen bedenken we er zelf bij – en maakt de boel er niet eenvoudiger op.

Kies voor wat werkt

Vraag je het volgende af:

  • Wat probeer ik voor elkaar te krijgen?
  • Wat is de beste manier om dat voor elkaar te krijgen?

Stel, je wilt werken richting een liefdevolle en duurzame samenleving. Hoe krijg je dat voor elkaar? Hier komen allerlei antwoorden uit voort. Zoals jezelf persoonlijk ontwikkelen, mediteren, mensen in hun waarde laten, delen, leven vanuit liefde, duurzame energie opwekken, duurzame bedrijven steunen etc.

En oorlog? Waarschijnlijk niet. Toch kan het zijn dat je – als samenleving – een duidelijke bedreiging voor deze toekomst te lijf moet met oorlog. Simpelweg omdat het het enige blijkt dat werkt.

Is dat goed? Is dat slecht? Of is dat gewoon wat is. Dat wat werkt gezien het doel dat je probeert te realiseren. Misschien heb je oorlog nodig om een wereld zonder oorlog te bewerkstelligen. Zoals we fossiele brandstoffen nodig hebben om een duurzame economie vorm te geven. Zoals er soms rampen moeten gebeuren om ons te leren hoe we toekomstige rampen kunnen voorkomen. Zoals sommigen van ons door een diepe persoonlijke crisis moeten gaan om zover te groeien dat we nooit meer zo diep afdwalen.

Oorlog is meestal onwenselijk. Maar het is een middel dat soms werkt, gezien de doelen die we gezamenlijk wensen te realiseren – zoals vrede, vrijheid en het naleven van de universele rechten van de mens die we als mensheid hebben afgesproken.

Zo liep ik laatst op de invasiestranden in Normandië met een sterk gevoel van dankbaarheid voor – in feite – het gruwelijke en hartverscheurende oorlogsgeweld dat onze vrijheid heeft gewaarborgd.

Laat goed en fout los, en doe dat wat werkt

Door moraliteit in te ruilen voor ‘observeren wat werkt’ wordt alles makkelijker omdat je hand-in-hand leeft met de realiteit. Je kunt allerlei oordelen loslaten, je kunt de wereld makkelijker begrijpen als een systeem gebaseerd op causaal verband (oorzaak-gevolg), en je hoeft je niet meer af te sluiten voor zaken die je eerder als ‘slecht’ bestempelde.

Je kunt weer contact maken met mensen waar je eerder op neerkeek. Je kunt inzien dat jouw manier slechts één manier is, niet per definitie de beste manier.

Vervolgens richt je je leven in rondom de zaken die jij wilt realiseren. Omdat jij je daar prettig bij voelt. En geef je anderen de kans om hetzelfde te doen. En wie weet inspireer je gaandeweg nog een paar mensen. Aangezien iedereen meer interesse in je heeft als je stopt met moreel verheven zijn, en simpelweg kiest voor dat wat werkt.

Ontvang gratis tips om je leven leuker te maken!

Maak elke week steeds leuker met mijn gezellige maandagmorgen nieuwsbrief! Ruim 140.000 mensen gingen je voor! 😁

Goed om te weten
Je ontvangt elke maandagochtend versgelegde inspiratie en af en toe een extra update. Je kunt je altijd uitschrijven. Door op de knop te drukken ga je ermee akkoord dat we je gegevens met zorg en liefde verwerken volgens onze privacyverklaring. 💛